Đấu tranh phản bác một số luận điệu xuyên tạc, sai trái phủ nhận lý luận về đường lối đổi mới
Lý luận về đường lối đổi mới là thành quả phát triển sáng tạo nền tảng tư tưởng của Đảng, có giá trị định hướng sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới. Chính vì vậy, các thế lực thù địch ra sức xuyên tạc lý luận về đường lối đổi mới. Việc nhận diện và đưa ra những luận cứ đấu tranh, phản bác các luận điệu xuyên tạc; làm rõ bản chất khoa học, cách mạng và thực tiễn của lý luận về đường lối đổi mới là yêu cầu cấp thiết của nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới.
Phản bác luận điệu xuyên tạc cho rằng việc phát triển lý luận về đường lối đổi mới là biểu hiện “thay đổi nền tảng tư tưởng” của Đảng
Đại hội XIV của Đảng xác định: “Lý luận về đường lối đổi mới là tổng thể các quan điểm, mục tiêu, tầm nhìn, định hướng phát triển đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; Nhân dân là trung tâm, là chủ thể; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; xác lập mô hình chủ nghĩa xã hội Việt Nam với 3 trụ cột nền tảng: Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam; nền dân chủ xã hội chủ nghĩa; xây dựng thành công một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội”(1). Đây là sự khái quát có ý nghĩa lý luận sâu sắc, đánh dấu bước phát triển mới trong nhận thức của Đảng về mô hình chủ nghĩa xã hội Việt Nam và phương thức hiện thực hóa mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội trong kỷ nguyên mới.
Trong bối cảnh đó, các thế lực thù địch cố tình quy kết việc tiếp tục nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, bổ sung và hoàn thiện lý luận về đường lối đổi mới là biểu hiện của sự “thay đổi nền tảng tư tưởng”(?!). Những luận điệu xuyên tạc tinh vi, núp dưới vỏ bọc “phân tích lý luận”, “đổi mới tư duy”, nhưng thực chất nhằm đánh tráo bản chất vấn đề hòng làm suy giảm niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào nền tảng tư tưởng của Đảng và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Sự thật là, chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh luôn là nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam. Đại hội XIV của Đảng tiếp tục khẳng định yêu cầu “Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về đường lối đổi mới”(2). Chủ nghĩa Mác - Lê-nin không phải là một hệ thống giáo điều, khép kín, bất biến. Ph. Ăng-ghen từng chỉ rõ: “Lý luận của chúng tôi là lý luận của sự phát triển, chứ không phải là một giáo điều mà người ta phải học thuộc lòng và lắp lại một cách máy móc”(3). Các luận điệu xuyên tạc cố tình đồng nhất phát triển lý luận với phủ định nền tảng, đồng nhất bổ sung nhận thức với dao động lập trường, từ đó dựng lên sự đối lập giả tạo giữa lý luận về đường lối đổi mới với chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Trong khi đó, thực tế chỉ rõ lý luận về đường lối đổi mới được hình thành trên cơ sở kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo nền tảng tư tưởng của Đảng trong điều kiện cụ thể của Việt Nam. Vì vậy, việc hoàn thiện lý luận về đường lối đổi mới không phải là “thay nền”, mà là làm sáng rõ hơn sức sống và giá trị thực tiễn của nền tảng tư tưởng của Đảng.
Sau 40 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn; đồng thời cũng xuất hiện nhiều vấn đề mới, phức tạp, chưa từng có tiền lệ về mô hình phát triển, thể chế, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát triển con người, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế... đòi hỏi phải được nhận thức, lý giải và khái quát ở tầm lý luận. Việc tiếp tục tổng kết thực tiễn, bổ sung và hoàn thiện lý luận về đường lối đổi mới là đòi hỏi khách quan của thực tiễn. Điều đó thể hiện năng lực tự đổi mới của một Đảng cách mạng trước yêu cầu phát triển của đất nước; phấn đấu “đến năm 2025, trên cơ sở tổng kết 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, 50 năm thống nhất đất nước, cần hoàn thiện cơ bản hệ thống lý luận về đường lối đổi mới; đến năm 2030,… bổ sung, làm phong phú và tiến thêm một bước để hoàn thiện hơn nền tảng tư tưởng của Đảng; và đến năm 2045,… thì chúng ta sẽ có một hệ thống lý luận hoàn chỉnh, khoa học và hiện đại về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam”(4). Đại hội XIV của Đảng cũng khẳng định: “Việc tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn qua 40 năm đổi mới có ý nghĩa quan trọng trên nhiều phương diện, đặc biệt góp phần vào sự phát triển về nhận thức lý luận của Đảng, vào việc hoàn thiện lý luận về đường lối đổi mới của Đảng ta”(5). Như vậy, việc hoàn thiện lý luận về đường lối đổi mới là yêu cầu nội tại của quá trình phát triển tư duy lý luận của Đảng và của chính thực tiễn đổi mới, làm cho nền tảng tư tưởng của Đảng luôn tươi mới và giàu sức sống.
Phản bác luận điệu đối lập lý luận về đường lối đổi mới với chủ nghĩa xã hội
Các thế lực thù địch ra sức xuyên tạc khi cho rằng, lý luận về đường lối đổi mới “xa rời” mục tiêu xã hội chủ nghĩa (?!). Sự thật là, lý luận về đường lối đổi mới của Đảng không phải là sự rời bỏ mục tiêu xã hội chủ nghĩa; mà đó là kết quả của quá trình nhận thức ngày càng đầy đủ hơn về con đường, mô hình và phương thức xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam trong bối cảnh mới.
Các văn kiện của Đảng luôn nhất quán khẳng định: Đổi mới là đổi mới tư duy, cơ chế, chính sách và phương thức phát triển, không phải thay đổi mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh: “Trong quá trình đổi mới phải kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh”(6). Luận điểm trên khẳng định rất rõ, trong lý luận về đường lối đổi mới, kiên định mục tiêu và đổi mới phương thức không đối lập nhau, mà thống nhất với nhau. Đổi mới không phải là rời bỏ con đường xã hội chủ nghĩa, mà là tìm ra những hình thức, bước đi và cơ chế phù hợp hơn để hiện thực hóa mục tiêu ấy trong điều kiện mới.
Các thế lực thù địch cố tình xem kinh tế thị trường là sản phẩm riêng có của chủ nghĩa tư bản, từ đó xuyên tạc Việt Nam phát triển kinh tế thị trường tức là “từ bỏ” chủ nghĩa xã hội (?!). Đây là cách lập luận phiến diện, bởi kinh tế thị trường là thành quả phát triển chung của văn minh nhân loại; bản chất xã hội của nó không do bản thân cơ chế thị trường quyết định, mà do chế độ chính trị - xã hội, vai trò của Nhà nước và mục tiêu phát triển chi phối.
Chính vì vậy, việc Đảng xác lập mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa không phải là sự sao chép con đường tư bản chủ nghĩa, mà là bước phát triển sáng tạo trong nhận thức về phương thức xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Mô hình đó vừa tôn trọng các quy luật của thị trường để giải phóng sức sản xuất, phát triển lực lượng sản xuất, vừa bảo đảm vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và định hướng phát triển vì con người, tiến bộ và công bằng xã hội. Từ thực tiễn đổi mới, Đảng khẳng định “phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là một đột phá lý luận rất cơ bản và sáng tạo của Đảng ta”(7), đồng thời là “thành quả lý luận quan trọng của Đảng, sự đúc kết từ thực tiễn Việt Nam và tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm của các nước trên thế giới”(8), đồng thời là “thành quả lý luận quan trọng của Đảng, sự đúc kết từ thực tiễn Việt Nam và tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm của các nước trên thế giới”(9).
Cũng từ cách tiếp cận đó, phát triển kinh tế tư nhân không phải là biểu hiện “tư bản hóa” nền kinh tế. Việc Đảng xác định kinh tế tư nhân là “một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia” nhằm khơi thông nguồn lực xã hội, thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia. Phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam luôn được đặt trong chỉnh thể của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, kinh tế nhà nước thực sự giữ vai trò chủ đạo, kinh tế hợp tác, tập thể, kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và các loại hình kinh tế khác giữ vai trò quan trọng, dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và hướng tới mục tiêu vì một Việt Nam hoà bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
Trong lý luận về đường lối đổi mới, hội nhập quốc tế không phải là hòa tan; phát triển kinh tế tư nhân không phải là thay đổi bản chất chế độ; vận dụng cơ chế thị trường không phải là phủ định định hướng xã hội chủ nghĩa. Đảng ta nhận thức rõ rằng, bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa không phải là bỏ qua những thành tựu, giá trị văn minh nhân loại đã đạt được trong thời kỳ phát triển chủ nghĩa tư bản, mà là “bỏ qua việc xác lập vị trí thống trị của quan hệ sản xuất và kiến trúc thượng tầng tư bản chủ nghĩa”(10). Đây là cách tiếp cận biện chứng, khoa học: vừa kiên định mục tiêu xã hội chủ nghĩa, vừa kế thừa có chọn lọc những thành tựu của văn minh nhân loại để phát triển lực lượng sản xuất, xây dựng nền kinh tế hiện đại, nâng cao đời sống nhân dân và củng cố cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội. Do đó, việc phản bác các luận điệu xuyên tạc không chỉ nhằm bảo vệ thành tựu của công cuộc đổi mới, mà còn khẳng định một chân lý có ý nghĩa phương pháp luận: Kiên định mục tiêu xã hội chủ nghĩa không đồng nghĩa với bất biến về mô hình và phương thức phát triển.
Mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch trải nghiệm góp phần quảng bá sản phẩm OCOP và phát triển kinh tế nông thôn tỉnh Tây Ninh _Ảnh: TTXVN
Phản bác luận điệu phủ nhận cơ sở khoa học và giá trị thực tiễn của lý luận về đường lối đổi mới
Các thế lực cũng cố tình đồng nhất lý luận về đường lối đổi mới với những điều chỉnh chính sách đơn lẻ; tách lý luận khỏi quá trình tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận và hoạch định đường lối của Đảng.
Trước hết, cơ sở khoa học của lý luận về đường lối đổi mới thể hiện ở chính quá trình hình thành của nó. Lý luận ấy không nảy sinh từ ý chí chủ quan, càng không phải sự áp đặt từ bên ngoài, mà được hình thành trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, thông qua quá trình tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận của Đảng trong suốt tiến trình đổi mới. V.I. Lê-nin từng chỉ rõ: “không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng”(11). Từ thực tiễn đổi mới, Đảng đã từng bước khái quát, phát triển thành hệ thống quan điểm có giá trị định hướng đối với sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Bởi vậy, việc quy kết lý luận về đường lối đổi mới là sự “chắp vá” hay “hợp thức hóa thực tiễn” (?!) thực chất là sự cố tình phủ nhận quá trình chuyển hóa thực tiễn đổi mới thành lý luận khoa học, có khả năng soi sáng, dẫn dắt và điều chỉnh thực tiễn.
Cơ sở khoa học ấy còn thể hiện ở tính hệ thống của lý luận về đường lối đổi mới. Đây không phải là sự lắp ghép cơ học của những điều chỉnh chính sách riêng lẻ, mà là một hệ thống nhận thức chỉnh thể bao quát những vấn đề cốt lõi của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc: Từ quan điểm, mục tiêu, tầm nhìn, định hướng phát triển; vị trí trung tâm, vai trò chủ thể của nhân dân; sự kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội cho đến mô hình chủ nghĩa xã hội Việt Nam với ba trụ cột nền tảng, các đặc trưng xã hội xã hội chủ nghĩa, phương hướng xây dựng chủ nghĩa xã hội và các mối quan hệ lớn mang tính quy luật... Một hệ thống lý luận đã xác lập được mục tiêu, chủ thể, mô hình, cấu trúc và phương thức phát triển như vậy không thể chỉ là sự “chắp vá” hay những phản ứng tình thế trước thực tiễn. Cách quy kết này bộc lộ tư duy phiến diện, cố tình phủ nhận giá trị khoa học hệ thống lý luận của Đảng.
Bên cạnh đó, giá trị khoa học của lý luận về đường lối đổi mới chính là ở phương pháp hình thành và phát triển của nó: xuất phát từ thực tiễn, tổng kết thực tiễn, đối chiếu với thực tiễn, bổ sung nhận thức và tiếp tục kiểm nghiệm trong thực tiễn. Do đó, không thể lấy tính mở của lý luận về đường lối đổi mới để phủ nhận tính khoa học của lý luận ấy. Một lý luận khoa học không phải là hệ thống khép kín, nhất thành bất biến, mà phải có khả năng nhận thức những vấn đề mới, tự bổ sung từ thực tiễn và tiếp tục định hướng thực tiễn ở trình độ cao hơn. V.I. Lê-nin khẳng định: “Quan điểm về đời sống, về thực tiễn, phải là quan điểm thứ nhất và cơ bản của lý luận về nhận thức”(12). Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng căn dặn: “công việc gì bất kỳ thành công hoặc thất bại, chúng ta cần phải nghiên cứu đến cội rễ, phân tách thật rõ ràng rồi kết luận. Kết luận đó sẽ là cái thìa khóa phát triển công việc và để giúp cho cán bộ tiến tới”(13). Vì thế, việc Đảng yêu cầu “đẩy mạnh tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận, hoàn thiện hệ thống lý luận về đường lối đổi mới, về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Gắn kết tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận với định hướng chính sách”(14) thể hiện thái độ khoa học, cầu thị và biện chứng trước sự vận động không ngừng của đời sống xã hội.
Các thế lực thù địch thường lợi dụng những khó khăn, hạn chế và vấn đề mới nảy sinh trong quá trình phát triển đất nước để quy kết rằng lý luận về đường lối đổi mới không có giá trị thực tiễn (?!). Đây là một sự đánh tráo, xuyên tạc bản chất của lý luận đổi mới, bởi giá trị của một hệ thống lý luận không chỉ được đo bằng việc nó giải quyết được mâu thuẫn, khó khăn của thực tiễn, mà trước hết ở việc cung cấp năng lực nhận diện đúng vấn đề, chỉ ra phương hướng giải quyết và cơ sở để tiếp tục hoàn thiện đường lối, chính sách. Một lý luận không còn khả năng giải thích thực tiễn, không được bổ sung từ thực tiễn mới là lý luận giáo điều, xơ cứng. Việc không ngừng hoàn thiện lý luận về đường lối đổi mới cho thấy Đảng không né tránh những vấn đề phát sinh, mà chủ động nâng cao năng lực nhận thức và năng lực lãnh đạo trước yêu cầu phát triển mới của đất nước. Lý luận về đường lối đổi mới không đứng ngoài thực tiễn, mà trực tiếp tham gia định hướng chính sách và giải quyết những vấn đề mới do thực tiễn phát triển đất nước đặt ra.
Thực tiễn 40 năm đổi mới là sự kiểm nghiệm sinh động và thuyết phục nhất đối với giá trị của lý luận về đường lối đổi mới. Từ tình trạng khủng hoảng kinh tế - xã hội, Việt Nam đã vươn lên đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên nhiều lĩnh vực. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh: “Vai trò lãnh đạo, uy tín của Đảng tiếp tục được nâng cao, củng cố niềm tin của Nhân dân với Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa. Việt Nam đã chủ động, tích cực đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng và toàn diện; tích cực tham gia vào nỗ lực của cộng đồng quốc tế trong giải quyết các vấn đề toàn cầu, là thành viên có uy tín, trách nhiệm, phát huy vai trò tích cực tại các thể chế khu vực và quốc tế”(15). Những kết quả ấy không chỉ bác bỏ luận điệu phủ nhận giá trị thực tiễn của lý luận về đường lối đổi mới, mà còn khẳng định lý luận ấy đã và đang phát huy vai trò định hướng đối với sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong điều kiện mới.
Những luận điệu xuyên tạc cho rằng phát triển lý luận về đường lối đổi mới là “thay đổi nền tảng tư tưởng”, đối lập đổi mới với chủ nghĩa xã hội hoặc phủ nhận cơ sở khoa học và giá trị thực tiễn của lý luận về đường lối đổi mới thực chất là cách đánh tráo giữa phát triển sáng tạo với phủ định nền tảng, giữa đổi mới phương thức với thay đổi mục tiêu, giữa yêu cầu hoàn thiện lý luận với sự phủ nhận lý luận. Đấu tranh phản bác các luận điệu ấy không chỉ nhằm bảo vệ một thành quả lý luận đặc biệt quan trọng của Đảng, mà còn là bảo vệ năng lực phát triển sáng tạo của nền tảng tư tưởng trong điều kiện lịch sử mới; qua đó củng cố cơ sở chính trị - tư tưởng - lý luận vững chắc cho sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới./.
----------------------
(1) (2) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026, t. I, tr. 76, 81
(3) C. Mác và Ph. Ăng-ghen: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1999, t. 36, tr. 796
(4) Nguyễn Phú Trọng: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2022, tr. 278 - 279
(5) (6) (15) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Sđd, t. II, tr. 5, 25 - 26, 20
(7) Nguyễn Phú Trọng: “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam”, Tạp chí Cộng sản điện tử, ngày 16-5-2021, https://www.tapchicongsan.org.vn/media-story/-/asset_publisher/V8hhp4dK31Gf/content/mot-so-van-de-ly-luan-va-thuc-tien-ve-chu-nghia-xa-hoi-va-con-duong-di-len-chu-nghia-xa-hoi-o-viet-nam
(8) Lê Văn Lợi (chủ biên): Nghiên cứu, tổng kết, góp phần hoàn thiện lý luận về đường lối đổi mới của Đảng, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2024, tr. 113
(9) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001, tr. 84
(10) (11) (12) V.I. Lê-nin: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005, t. 6, tr. 30, 167
(13) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 5, tr. 283
(15) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2021, t. I, tr. 181-182
Theo www.tapchicongsan.org.vn